Archief

François Morellet 4 maart 2006

Expositie François Morellet

Van 4 maart t/m 28 mei 2006 pakt Centrum Kunstlicht in de Kunst uit met een tentoonstelling rond het werk van François Morellet. Aanleiding hiervoor is de 80ste verjaardag van deze bekende Franse kunstenaar. Morellet kan beschouwd worden als een pionier op het gebied van lichtkunst. Vanaf de jaren ’60 past hij neonbuizen toe in de beeldende kunst. In zijn werk speelt systematiek een belangrijke rol, al zijn ook toeval, absurditeit en humor terugkerende elementen. De werkwijze van Morellet is van grote betekenis gebleken binnen de ontwikkeling van de moderne kunst, en heeft hem internationale faam bezorgd.

De tentoonstelling geeft een representatief beeld van de wijze waarop Morellet neon heeft ingezet in zijn werk. Te zien zijn zowel kleine lichtobjecten uit het begin van zijn loopbaan, als grotere, recent ontworpen werken en installaties met licht. Nagenoeg alle basisprincipes waaruit hij zijn oeuvre heeft opgebouwd, zijn in de expositie vertegenwoordigd. Bovendien is er fotodocumentatie aanwezig van lichtinstallaties die hij elders heeft ingericht.

In dezelfde periode besteedt het Van Abbemuseum aandacht aan documentatie rond Morellet, zoals brieven van zijn hand en publicaties. Dit museum was het eerste dat in 1971 een tentoonstelling uitsluitend aan Morellet wijdde. Na 35 jaar is er dus zowel voor Eindhoven als voor Morellet een bijzonder weerzien.

Récréation nº 11 d'après Téo Barrault 3 ans, d'après François Morellet 27 ans
1994, neon en acryl op PVC, 130 x 126 cm

Voor deze werken heeft Morellet een kind van drie gevraagd een oud werk van hem na te tekenen. Het gaat om een schilderij uit 1953 waarop een zwart raster op een witte ondergrond te zien is. Het bevat drie horizontale en drie verticale lijnen, die samen 16 vierkanten vormen. De tekening van het kind heeft hij vervolgens om laten zetten in neon.
Morellet probeerde in 1953 een zo eenvoudig mogelijke kunst te maken, waarbij hij als kunstenaar een zo klein mogelijke rol speelde. Het werk dat zo ontstond, liet de beschouwer aandachtig kijken naar de aanwezige elementen, en riep opvallend veel vragen op. Want waren het nu 16 vierkanten waarnaar men keek, twee keer drie lijnen, of vier kruisen? De abstracte vormen bleken open te staan voor heel verschillende interpretaties. Het doel van Morellet was dan ook om met zijn kunst vragen op te roepen omtrent de manier waarop wij aan vormen betekenis verlenen.
Het werk dat je hier ziet, verwijst terug naar het werk uit 1953. Door een kind te vragen dit schijnbaar eenvoudige werk na te tekenen, was het voor Morellet opnieuw mogelijk een kunstwerk te maken waarbij hij zelf een zo klein mogelijke rol speelde. Het kind heeft de uiteindelijke vorm van het werk bepaald, niet de kunstenaar zelf. Dit leidt tot een werk vol humor en ironie, waarmee de kunstenaar zijn eigen rol op de korrel neemt.

Néon abscon
1968, neon op hout, 85 x 165 cm

In dit werk, opgebouwd uit rechte en cirkelvormige neonbuizen, knipperen groepen buizen aan en uit. Het systeem lijkt op het eerste gezicht willekeurig te verlopen, maar dat is niet het geval. Hoewel de meeste combinaties van brandende lijnen en cirkelsegmenten geen herkenbare afbeeldingen vormen, worden af en toe erotische voorstellingen zichtbaar. In feite zijn deze opgebouwd uit dezelfde elementen als de andere, niet herkenbare voorstellingen. Juist aan deze combinaties van lijnen en cirkels hechten we echter een betekenis. Morellet wijst ons hiermee op het feit dat we geneigd zijn naar herkenbaarheid en betekenis te zoeken in combinaties van op zichzelf betekenisloze elementen.

Après réflexion nº 10

2004, neon en acryl op linnen en hout, 100 x 100 cm

Dit werk is gebaseerd op een ouder werk van Morellet. Het gaat om een schilderij uit 1953 waarop een zwart raster op een witte ondergrond te zien is. Het bevat drie horizontale en drie verticale lijnen, die samen 16 vierkanten vormen. Een afbeelding van dit werk heeft hij laten spiegelen in licht golvend water. Deze spiegeling heeft hij vervolgens om laten zetten in neon.
Door een reflectie als uitgangspunt voor een nieuw werk te nemen, was het voor Morellet opnieuw mogelijk een kunstwerk te maken waarbij hij zelf een zo klein mogelijke rol speelde. De oncontroleerbare golven in het water hebben de uiteindelijke vorm van het werk bepaald, niet de kunstenaar zelf. Het werk is dus grotendeels gebaseerd op toeval, en relativeert de rol van de kunstenaar. Dit leidt tot een werk vol ironie, waarmee de kunstenaar zijn eigen rol op de korrel neemt en vragen oproept omtrent de definitie van kunst.

« Terug naar overzicht